طراگاه | مرجع دکوراسیون منزل، معماری داخلی و طراحی داخلی

ورود / ثبت نام
FA EN

« به همکاران خود در طراگاه بپیوندید »

امیر دیزانیکمال کمونهنیلپر info@nilper.irروزبه عالمیانمیثم ذکریاییصادق صیدبیگیاسماعیل سحاب رحمن پناهجمال احمدی شلحهمرتضی صادقیمصطفی اذریمرتضی سیاسررضا جلیلی مدیر فروش و مشاور اجرایی
هم اکنون ثبت نام کنید یا وارد شوید
« بازگشت

انواع حياط و فضاهای باز در معماری سنتی

پدیداری ده نوع فضای باز و حیاط تحت تاثیر جغرافیا

بازدید : 26,777 بار

31 تير 1395

چاپ صفحه

ایمیل

نظرات

روزی از روزها بادی از سمت مغرب را دیدم که در حال گذر بود، مرا دید که در لابه‌لای شاخه‌ی درختی تنومند در کنار آبادی جا خوش کرده بودم. آمد احوالی پرس‌و‌جو کند. باد خانگی بود و به دنبال یافتن یک آبادی بود که حیاط‌های بزرگ، زیبا و آرام و دلنشین داشته باشد. با طراگاه همراه باشید.

ذخیره عکس
حياط و فضاهای باز در معماری سنتی

مرا نیز کنجکاو کرد که بدانم حیاط خانه‌ها در معماری سنتی ایران چگونه است. شاید من هم روزی از صحرا دست کشیده و بخواهم که باد خانگی شوم. راهی سفر شده و به گشت‌و‌گذار پرداخته و حاصل آن سفر‌، مطالبی است که در زیر یادداشت کرده‌ام که فراموشم نشود. در سفر دیدم که انواع حياط‌ها و فضاهای باز در داخل خانه‌های سنتی تحت تأثير پديده‌های جغرافيايی را می‌توان بـه ده نـوع دسـته‌بنـدی کرد که عبارتند از: 

ذخیره عکس

حياط مركزی

در برخی مناطق انواع متنوعی از حياط‌هايی را دیدم  كه در آن‌ها دست كم در يك سمت و دست بالا در چهار سوی آن‌ها فضای ساخته شده وجود دارد و تنهاـ يا مهم‌ترين و اصلي‌ترين فضاـبرای تأمين نور، تهويه، ارتباط درونی و برخی كاركردهای ديگر برای خانه است. جای گرفتن فضاهای ساخته شده، در پيرامون حياط و به ويژه در حياط خانه‌های بزرگ و بسته شدن اين‌گونه حياط‌ها در چهار سمت با اتاق‌ها يا دست كم بـا ديـوار، باعث شده بود که آن‌را حياط مركزی بنامند. در متون كهن آن را ميان‌سرا خوانده‌اند.  

ذخیره عکس

گودال باغچه

 به گونه‌ای از حياط‌‌های مركزی گفته می‌شود، كه سطح آن پايين‌تر از سطح معبر يا كف بخش اصلی خانه (يا ساير انواع بناها) ساخته شده باشد. در مواردی گودال باغچه قسمتی از سطح حياط مركزی را دربـر مـی‌گرفـت و حياط دارايی دو سطح می‌شد. 
سبب ساخت گودال باغچه به طور معمول دسترسی به آب جاری بود، كه در برخی از منـاطق شهرهايی كويری از زير قسمتی از خانه‌ها عبور می‌كرد؛ نيز شكل دادن به فضايی خنك، حوض‌‌خانه يـا سـردابی بـرای اقامت در تابستان و مانند اين‌ها.  اين نوع از حياط را تنها در برخی از شهرهای مركـزی و كـويری كـشور به چشم خود دیدم و جای دیگری نیافتم.

ذخیره عکس

 

نارنجستان 


این نوع  حياط را که  كوچك بود، در قسمتی از بناهای بسیار قدیمی و بزرگ دیدم که  پيرامون آن شماری اتاق طراحی و ساخته می‌شد كه به ويژه در پاييز و زمستان، با خشك شدن درختان خزان پذير، فـضايی سـبز و مطبوع را برای ساكنان خانه فراهم می‌كردند. اندازه اين حياط كوچك‌تر از حياط اصلي خانـه بـود، تـا در سـرمای شـديد زمستان، امكان سرپوشيده كردن آن به وسيله چادر فراهم آيد، تا بدين ترتيب هم بتـوان هـوای آن را كنتـرل كـرد و هـم خشك شدن درختان را در سرمای شديد مانع شد.

 

حياط خلوت


 نوعی حياط بود كه به طور معمول جنبه‌ای فرعی و خدماتی داشت و در قسمتی از فـضای خانـه بـرای تأمين نور و تهويه، يا به‌عنوان فضايی باز برای برخی از فضاهای خدماتی طراحی و ساخته می‌شد و موقعيت و شـكل آن بسيار متنوع بود.

ذخیره عکس

مهتابی


عرصه و فضايی باز و بدون سقف بود، كه به طور معمول در بسياری از خانه‌ها كمـی بـالاتر از سـطح كـف حياط قرار داشت. در مواردی به فضای روباز واقع در بالای طبقه هم‌کف، يا ساير طبقه‌ها كه در زمان‌های پراكنـده مـورد استفاده قرار می‌گرفت، مهتابی می‌گفتند. از اين فضا، همان‌گونه كه از نامش آشكار است، بيشتر در اوقاتی كه هوا مناسب بود و هنگام غروب آفتاب يا شب‌های مهتابی و نظاير آن استفاده مي‌شد.

بهاربند


 حياط كوچك و محدودی بود كه در كنار طويلـه برخـی از خانـه‌هـای بـزرگ و اعيـانی، بـرای نگهـداری چهارپايان در هوای باز، ساخته می‌شد.

حياط جانبی


 به حياطی گفته می‌شد كه پيرامون فضايی ساخته شده ـ يا در يك يا چند طرف آن ـ شكل می‌گرفت، ليكن از نظر اصول طراحی، نقش كانونی ـ مانند حياط مركزی واقع در نواحی گرم و خشك ـ را نداشت. اين نوع حياط را در خانه‌های برخی از نواحی‌ گيلان و مازندران توانستم ببینم.

ذخیره عکس

محوطه


نوعی فضای باز وابسته به واحدهای مسكونی در نواحی جنگلی و سرسبز بود كه تنها با پرچين يا عناصری مانند آن محدود و مشخص می‌شد و فاقد ديوار به عنوان عنصر محدودكننده بود.

بام


در مواردی قسمتی از بام طبقه هم‌كف، به‌گونه‌ای طراحی می‌شد كه به‌عنوان تراس يا مهتابی برای طبقـه اول مورد استفاده قرار می‌گرفت. در برخی از شهرها مانند دزفول در گذشته به مثابه روش معمول، عمومی و ضروری در فصل بهار و تابستان از پشت‌بام‌ها برای گذراندن فراغت يا شام خوردن و خواب استفاده مـی‌كردنـد و بـرای ايـن منظـور غالبـاً ديواری دور بام به صورت مشبك می‌ساختند، كه هم هوا جريان يابد و هم محرميـت و حـريم فـضا بـرای راحتـی افـراد خانواده حفظ شود. 

اهميت اين فضا چندان كمتر از برخی انواع حياط، مانند حياط‌خلوت يا حياط جانبی نبود که البته این شکل را قبلاً بربام خانه‌ها دیده بودم و دیده بودم آدمیان پشه بندهایی نیز برپا کرده و در زیر آن خفته بودند. من هم چون نسیم از کنار آن‌ها می‌گذشتم.

سرابستان


در بيشتر مواردی که یافتم و دیدم  به بخشی از حياط گفته می‌شد، كه به شكل باغی كوچك يا باغچه‌ای بسيار بـزرگ بـود كه به شكل پيوسته به خانه طراحی و ساخته شده بود و هدف در واقع ايجاد باغی كوچك و محدود در تركيـب بـا فـضای خانه بود. در برخی از موارد، حياط اصلی بخش سكونتگاهی به شكل"U" ساخته می‌شـد و سـمت بـاز آن در كنـار بـاغ كوچك يا سرابستان قرار می‌گرفت.

ذخیره عکس
حياط و فضاهای باز در معماری سنتی

نظرات خود را با طراگاه در میان بگذارید.

 

    کانال


بازدید : 26,777 بار

31 تير 1395

چاپ صفحه

ایمیل

نظرات

مطالب مرتبط »

ویدیوهای پیشنهادی »

نظرات ( 0 )

هیچ نظری ثبت نشده است

ثبت نظر شما

قبل از ارسال نظر ، قوانین و ضوابط سایت را مطالعه کنید

تگ ها



حیاطمعماریسنتیبادبامبهاربندمهتابینارنجستانحیاط خلوتآبادیباغکویر

مطالب محبوب »

Wednesday , 07 December , 17:52