طراگاه | مرجع دکوراسیون منزل، معماری داخلی و طراحی داخلی

ورود / ثبت نام
FA EN

رویدادهای مهم

Important Event
سومین کنگره بین‌المللی معماری و شهر ...
سومین کنگره بین‌المللی معماری و شهرسازی معاصر خاورمیانه
معماری‌های در حال ظهور
معماری‌های در حال ظهور
چهارمین کنگره تاریخ معماری و شهرساز ...
چهارمین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران- استان ایلام
آب در معماری اصفهان
آب در معماری اصفهان

« به همکاران خود در طراگاه بپیوندید »

جلیل موسویقالیکده iran carpetهدی شکریانمهراد رمضانیامین جعفری منشایزدیار اهیپمپ ابارا اباراامیر قاسمیندا عاشوریانشرکت رویا طرح داخلیمحمد مهدی دودانگهمحمد داوری
هم اکنون ثبت نام کنید یا وارد شوید
« بازگشت

اندیشیدن درباره فضا


بازدید : 329 بار

08 بهمن 1394

چاپ صفحه

ایمیل

نظرات

اندیشیدن درباره فضا

 

  گفتار هنر و معماری، اندیشیدن درباره فضا - نشست یکصد و نود‌ و‌ یکم، باغ موزه قصر   

ساغر صادقی – تهیه کننده

 
یکصد‌ و نود‌ و یکمین نشست، روز چهارشنبه هفتم بهمن ۹۴ توسط انجمن مفاخر معماری ایران، در سالن فرخی یزدی باغ موزه قصر تهران برگزار شد. این برنامه با حضور دکتر عبدالله زاده و پنل گفتگو به دبیری شهریار سیروس و حضور اساتید محترم، دکتر محسن حبیبی و محمدرضا حائری با بحث پیرامون مباحث کتاب "اندیشیدن درباره فضا" به قلم مایک کرنگ و نایجل برگزار گردید. گزارش کاملی از این برنامه را با طراگاه دنبال کنید.

 

کتاب اندیشیدن درباره فضا با ترجمه دکتر محمود عبدالله زاده، با موضوع نوظهوری در زمینه مفاهیم مربوط با فضا مورد بررسی و نقد قرار گرفت.

تصویر روی جلد کتاب، بسیار هوشمندانه، نمایی محو‌ شده از تیمچۀ امین‌الدوله بود‌. در ابتدای کتاب آثار تعدادی از نظریه‌ پردازان اجتماعی را بررسی و این پرسش را مطرح می‌کند که فضا چه نقشی در آثارشان و چه اهمیتی برای آنان داشته و برداشت آنها از فضا در طرز تفکر ما درباره فضا تا چه اندازه مؤثر بوده است. در این کتاب تعدادی از اساتید جغرافیا آثار متفکران و نظریه‌پردازان رشته‌های مختلف را از اوایل قرن بیستم تا امروز، مورد مطالعه قرار می‌دهند و نحوۀ استفاده از مفاهیم فضایی توسط این نظریه‌پردازان و نقش این مفاهیم را در طرز تفکر آنان و اهمیت این مسئله را در شیوه اندیشیدن ما درباره نظریه و خودِ فضا مطرح می‌کنند. این کتاب از معدود کتاب‌هایی است که به چنین طیف گسترده‌ای از متفکران و به نقش فضا در اندیشه آنان پرداخته و چیستی پیامدهای اندیشیدن درباره فضا را بررسی کرده است. فصل‌های این کتاب نمونه‌ای از اندیشیدن میان‌رشته‌ای است که پُلی میان فلسفه، جامعه‌شناسی، شهرشناسی و ... می‌زند. موضوع اصلی کتاب جغرافیا است، رشته‌ای که بیش از هر چیز با فضا و مکان مرتبط است. به این دلیل، این کتاب برای آنهایی که می‌خواهند درباره «چرخش فضایی» در نظریه بیاموزند و نیز برای کسانی که می‌خواهند اهمیت فضا را درک کنند مفید خواهد بود. متفکرانی که اندیشه‌هایشان در این کتاب توسط اساتید جغرافیا مطالعه، بررسی و نقد شده است عبارتند از والتر بنیامین، گئورک زیمل، میخاییل باختین، لودویک ویتگنشتاین، ژیل دلوز، میشل دو سرتو، اِلِن سیکسو، هانری لوفور، ژاک لاکان، میشل سر، پییر بوردیو، فرانتس فانون، برونو لاتور، ادوارد سعید، ترین مِن‌ها و پل ویریلیو.

پیرو سخنان دکتر عبدالله زاده بایستی میان مفهوم فضا در زبان‌های گوناگون تفاوت قائل شد و در واقع مابین کلماتی نظیر Raum در زبان آلمانی، L’espace در زبان فرانسه و Espace  در انگلیسی تمایزهایی وجود دارد. این زمان است که فضا را تعریف می کند. در حقیقت فضای بدون زمان همان قدر امکان ناپذیر است که زمان بدون فضا! علاقمندان به آشنایی بیشتر با این مقوله می توانند به کتاب مراجعه کرده و به تفصیل نظریات مطرح شده را مورد مطالعه قرار دهند.

در ادامه برنامه پنل گفتگو با حضور اساتید بنام معماری و شهرسازی، دکتر حبیبی و دکتر حائری آغاز گشت. دکتر حبیبی در مورد مفاهیم، به وجود سه فضا که شامل فضای زیسته، فضای دریافته و فضای پنداشته اشاره کردند. فضا عموما با عمل اجتماعی تعریف می شود و به فضای زیسته تبدیل می شود و با ساختن لحظات در خاطرۀ شهر می‌نشیند و ارزش استفاده دارد و در حقیقت آنچه مهم تلقی می‌گردد همین ارزش استفاده از فضا توسط مردمان است. در جهان مدرن با چهار شهر و چهار فضا مواجه می شویم.

نخست فضای تماس است که با حاکمیت روابط پیشا‌صنعتی و چرخۀ زمانی ایستا به نظر می‌رسد. این فضا با حواس پنجگانه درک می‌شود، هم‌ رسمی است و هم‌ غیر‌رسمی. در چنین فضای شهری که مملو از نجواست همه چیز با هم در فضا وجود دارد .

دومین فضا به فضای رنسانس و باروک اشاره دارد، نوعی فضای طراحی ایده آلیستی که به فضایی نمایشی و آهنگین مبدل می گردد، جایی که سایر حواس در آن کمرنگ شده و صرفا حس بینایی قدرت پیدا می‌کند. نجوای شهر به گفتگوی رسمی تبدیل می‌شود و این مهم را می‌توان در آثار میکل آنژ و داوینچی یافت.

سومین نوع از فضاهای شهری مربوط به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم است. در این عصر آنچه فضا و شهر را تعریف می کند سرعت و ضرباهنگ است که مملو از حس حرکت می شوند. در این عصر فضای زیسته، دریافته و پنداشته در برابر فضا و ضد فضا رنگ باخته و شهر گسترش می‌یابد. اینک این حمل و نقل و ماشین است که تعریف کننده شهر به حساب می‌آیند. رابطه انسان و فضای شهری با نمایشگرها و نشانگرها تعریف شده، تقریبا تمامی حواس پنج گانه از میان رفته و سپس احساسات وارد شده و جایگزین می‌گردند. چنین فضایی در حتی یک ثانیه نیز می تواند انتشار یابد. به همین دلیل در نوشته های زیمل و والتر بنیامین صحبت از پرسه‌زدن در شهر و بی‌حوصلگی و افسردگی به‌میان می آید.

چهارمین و آخرین نوع از فضاهای شهری، شهر برآمده از انقلاب اطلاعاتی (انقلاب چهارم) است. با گسترده شدن ارتباطات افقی به وسیله شبکه های مجازی، فضا فرامتنی شده و مفهوم آن دگرگون گشته و نهایتا فرد در فضا حضور می‌یابد. اینک فضای شهری هم زمینه می‌شود و هم پس‌زمینه. اینجاست که به تعبیر لوفور، این فضا برای اینکه قادر باشد فضایی زیسته شود بایستی بر تفاوت‌های فرهنگی و سرزمینی تکیه کرد و حواس مجددا به کار گرفته شوند. با آمیختگی مسکن و محل‌کار، شهر و فضای‌شهری اوقات فراغتی جهت صحبت چهره به چهره بوجود می آورند، یعنی چیزی که کاستلز و هاروی دربارۀ آن سخن می‌گویند. باید توجه داشت که این فضای چهارم نافی سه فضای قبل از خودش نبوده و می‌تواند فضای نمایش و یا حرکت و تماس باشد. در واقع، در زمینه ارتباطاتِ شبکه ای چنین فضای شهری منجر به مرگ فاصله می شود.

آقای سیروس، نقاش و هنرمند بنام کشور در ادامۀ توضیحات دکتر حبیبی اینگونه اضافه می کند: "میکل آنژ در آثارش فضا را بالای ابرها تصور می کرد در صورتی که رام رام فضا را آنسوی انگشتان دست می‌دانست و اینگونه فضا دائما به ما نزدیک و نزدیک‌تر می شود تا بخشی از هستی ما گردد." دکتر حائری نیز سخنی  کوتاه در رابطه با فضا ارائه کرد: فضا غیر از کردار انسان در حوزه قلمرو معنا ندارد. در شهر فضای مطلق یعنی مالکیت زمین و فضای نسبی عبارت از فضایی است که می توان در آن جابه جا شد. فضا یعنی شعور جغرافیایی و معماری نیز به تعبیری سازماندهی آگاهانه فضا می باشد .

لائوتسه نیزمی گوید: چرخ را نه پرده ها، که خالی میان آنها می سازد و خانه را نه خشت و گل، که خالی میان آن (فضا) می سازد. نظرات و پیشنهادات خود را در این‌باره می‌توانید با طراگاه درمیان بگذارید .

 

 


بازدید : 329 بار

08 بهمن 1394

چاپ صفحه

ایمیل

نظرات

نظرات ( 0 )

هیچ نظری ثبت نشده است

ثبت نظر شما

قبل از ارسال نظر ، قوانین و ضوابط سایت را مطالعه کنید
Sunday , 11 December , 01:50